تیپ شخصیتی

اینیاگرام سیستمی است که به کمک آن میتوان در مورد شخصیت های افراد مختلف (مثل خود!) اطلاعاتی به دست آورد و با کمک این اطلاعات در مورد نحوه برخورد و تعامل با آن افراد از طریق تشخیص تیپ شخصیتی تصمیم گیری نمود. ساختار اینیاگرام در ظاهر کمی پیچیده به نظر می¬رسد ولی در واقع این ساختار بسیار ساده است که میتوان از آن استفاده¬های بسیار پیچیده¬ای در تعیین رفتار افراد نمود. این ساختار تشکیل شده از یک دایره است که بر روی محیط آن ۹ نقطه مشخص میشود، هر نقطه نمایانگر یک تیپ و نوع شخصیت است، عدد ۹ در بالای دایره قرار میگیرد (مانند شکل زیر)

 

شخصیت شناسی اینیاگرام

شکل ۱ – ساختار کلی اینیاگرام

هر فرد بسته به نوع شخصیت خود، ویژگی¬هایی از هر ۹ تیپ شخصیتی در خود می¬یابد ولی تمام متخصصین اینیاگرام بر این نکته توافق دارند که درون هر فرد یک تیپ شخصیتی مسلط و غالب وجود دارد که از کودکی به واسطه¬ی ژنتیک و تربیت والدین و فاکتورهای دیگر در ضمیر ناخودآگاه فرد ایجاد شده است.

شناسایی پایه ی شخصیتی خود

نکات زیر در مورد استفاده از اینیاگرام وجود دارد:
• افراد نمیتوانند از یک پایه¬ی شخصیتی به پایه¬ای دیگر تغییر کنند.
• در مورد زن¬ها و مردها تفاوتی در ارزیابی وجود ندارد.
• توصیف پایه¬ی شخصیتی شما در مورد تمام طول زندگی شما صادق نیست چرا که در لحظات خاصی شخصیت شما در حال جابجایی است.
• در توصیف شخصیت¬ها از اعداد استفاده شده تا بار منفی و مثبت کلمات گرفته شود و نشان دهد که هیچ تیپ شخصیتی برتر از تیپ دیگر نیست
• ترتیب اعداد نیز نشان از برتری تیپی بر تیپ دیگر نیست
تست و آزمون شخصیتی پایه¬ی شخصیتی ما را مشخص مینماید، این آزمون Riso-Hudson Enneagram Type Indicator (RHETI® version 2.5) نام دارد. ۹ تیپ شخصیتی کلی به شکل زیر است:

 

تیپ های شخصیتی در شخصیت شناسی اینیاگرام

شکل ۲ – ۹ تیپ شخصیتی

 

۹ تیپ شخصیتی پایه ای

  • تیپ ۱: اصلاح طلب: افراد دارای اصول، کمال¬گرا، دارای هدف، خود کنترل
  • تیپ ۲: یاری کنندگان: بخشنده، اهل معاشرت، بروزدهنده احساسات
  • تیپ ۳: به دست آورنده: موفقیت¬گرا، جاه¬طلب، دارای قابلیت تطبیق با شرایط
  • تیپ ۴: فردگرا: رمانتیک، دارای خلق و خوی متغیر، هنرمند، خیال¬پرداز
  • تیپ ۵: محقق: خلاق، خردمند، دارای بینش عمیق، مرموز
  • تیپ ۶: وفادار: مسئولیت پذیر، نگران، شکاک
  • تیپ ۷: خوش گذران: بداهه گو، تطبیق پذیر، شلخته، دارای افکار آشفته
  • تیپ ۸: چالش طلب: دارای اعتماد به نفس، دارای قدرت رویارویی، قاطع
  • تیپ ۹: صلح طلب: مصالحه گر، میانجی، کسالت¬آور
    مرکز
    سیستم اینیاگرام ۹ تیپ شخصیتی خود را به ۳ مرکز با سه تیپ شخصیتی تقسیم می¬کند، مانند شکل زیر:

شکل ۳ – مرکزها

 

شخصیت شناسی اینیاگرام

شکل ۴ – احساس¬های غالب در هر مرکز

قرارگیری هر تیپ در یک مرکز تصادفی نبوده و به دلیل شباهت در ویژگی¬ها و استعدادهای هر تیپ شخصیتی در کنار هم قرار گرفته¬اند. هر تیپ شخصیتی دارای روش منحصر به فرد خود برای رویارویی با احساس غالب در مرکز خود است به عنوان مثال برای هر مرکز داریم:
در مرکز غریزی ۸ها وقتی عصبانی می¬شوند (احساس غالب در مرکز غریزی) به سرعت واکنش نشان داده و به صورت فیزیکی یا بالا بردن صدا به موقعیت پاسخ می¬دهند، ۹ها دارای ویژگی سرکوبگری و انکارکنندگی عصبانیت خود را دارند، البته ۹ها هم عصبانی می¬شوند ولی تلاش می¬کنند تا با تمرکز بر روابط و جهان پیرامون خود، خود را آرام کنند. ۱ها راه کنترل را برمی¬گزینند و تلاش می¬کنندتا با کنترل این عصبانیت در مسیر توسعه و پیشرفت درونی خود گام بردارند و مسیر خودانتقادی در پیش می¬گیرند.
در مرکز احساسی ۲ها وقتی با شرمساری (احساس غالب در مرکز احساسی) مواجه می¬شوند، تلاش می¬کنند تا دیگران را متقاعد کنند تا آن¬ها داشته باشند و به آن¬ها به چشم انسانی خوب و مثبت بنگرند و تا زمانی که از پیرامون خود انرژی و احساس مثبت می¬گیرند می¬توانند تا بر شرمساری خود غلبه کنند. ۳ها شرمساری را منکر شده و تلاش می¬کنند احساس ناکافی بودن را در خود سرکوب کنند، ۳ها یاد گرفته¬اند تا شرمساری خود را با موفقیت و عملکرد بالا هدایت کنند. ۴ها با تمرکز بر ویژگی¬ها و استعدادهای منحصربفرد خود شرمساری را کنترل کرده و با ساختن دنیایی رمانتیک و غنی سعی در جدا کردن خود از چیزهایی که دوست ندارند، دارند.
در مرکز فکری، ۵ها با جدا کردن خود از جهان به ترس (احساس غالب در مرکز فکری) پاسخ می¬دهند. تنهایی و ایزوله کردن خود راه ۵ها برای مقابله با ترس است. ۶ها با نشان دادن ترس خود و بروز آن به ترس پاسخ می¬دهند، آن¬ها بر خلاف ۵ها که به دنیای خود در فکر خود اعتماد دارند و به آن پناه می¬برند، به خود و افکار خود اعتماد نداشته و به دنبال ایجاد رابطه برای ایجاد اطمینان هستند. ۷ها با ترس خود از طریق حواس¬پرتی و مشغولیت به کارهای لذت¬بخش و کم اهمیت مواجه می¬شوند.
بال¬ها
هیچ¬کس به صورت خالص و ۱۰۰ درصد در یک تیپ شخصیتی گنجانده نمی¬شود و هر فردی ترکیبی منحصربفرد از تیپ شخصیتی پایه خود و یکی از دو تیپ شخصیتی مجاور خود است به آن تیپ، بال گفته می¬شود. تیپ شخصیتی پایه¬ای، شمای کلی شخصیتی فرد را ترسیم می¬کند در حالی که بال دارای ویژگی-هایی است که به “وجه دوم” فرد معروف شده است.
اختلاف نظرهایی مبنی بر وجود یک بال یا دو بال در شخصیت فرد وجود دارد ولی به صورت بسیار دقیق هر فرد دارای دو بال است که یکی از بال¬ها غالب است.

شخصیت شناسی اینیاگرام

شکل ۵ – بال ها

 

مراحل توسعه

هر تیپ شخصیتی دارای ۹ مرحله توسعه درون خود استکه پیوستاری (continuum) از رفتارها، نگرش¬ها، حالات دفاعی و انگیزش¬های فرد است. این مراحل توسعه توجیه¬کننده¬ی وجود اختلافات بین دو فرد با یک تیپ شخصیتی پایه هستند و بدون این مراحل هر تیپ شخصیتی ترکیبی از ویژگی¬های تصادفی و بی¬ارتباط به هم خواهد بود.

سالم

مرحله اول: آزادسازی Liberation
مرحله دوم: ظرفیت روانشناسانه Psychological capacity
مرحله سوم: ارزش اجتماعی Social value

میانه

مرحله چهارم: عدم تعادل Imbalance
مرحله پنجم: کنترل میان¬فردی Interpersonal control
مرحله ششم: جبران مفرط Overcompensation

ناسالم

مرحله هفتم: خشونت Violation
مرحله هشتم: وسواس فکری و اجبار Obsession and compulsion
مرحله نهم: مرض تخریبی Pathological destructiveness

در هر مرحله تغییر روانشناختی در فرد رخ می¬دهد، به عنوان مثال در مرحله¬ی ۵ام فرد تلاش می¬کند تا خود و دیگران را گول زده تا به نیاز روانشناختی خود برسد. در این مرحله فرد به خود می¬قبولاند که باید به هر قیمتی از غرور خود (ego) دفاع کند تا بتواند احساس امنیت کند و هویت خود را دست نخورده نگاه دارد و اگر در این مرحله این نیازهای فرد برطرف نگردد، اضطراب و درگیری درونی فرد افزایش یافته و فرد وارد مرحله ۶ میگردد، در این مرحله خشونت افزایش یافته و فرد به دنبال ارضای نیاز خود، بدون توجه به اثر آن بر دیگران، خواهد بود.
به طور کلی حرکت از مرحله ۱ به ۹ در فرد احساس خشونت¬، حالت دفاعی و ناخودآگاهی را افزایش و احساس آزادی عمل را کاهش می¬دهد و حرکت از ۹ به ۱ نیز دقیقاً اثری برعکس بر فرد دارد.

برای تشخیص تیپ شخصیتی تست های روانشناسی گوناگونی وجود دارد که می تواندی با چند دقیقه زمان یکی از آن ها را انجام داده و بسایری از نکات تیپ شخصیتی را مشخص نمود.

1 پاسخ
  1. محمد پلویی
    محمد پلویی می گوید

    آزمون شخصیت شناسی اینیاگرام , مایرز بریگز mbti و آزمون های دیگر شخصیت شناسی موجود در طبقه بندی و تشخیص شخصیت های افراد مفیدند ولی متاسفانه توجهی به توانایی های عملی فرد ندارند. بطور مثال شاید شخصی درونگرا باشد ولی مهارت های مذاکره موفق را از یک شخص برونگرا بهتر پیاده کند. امیدوارم تو پژوهش های آینده محققین آزمونهای موجود به سمت تکامل بیشتر بروند. باتشکر

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *